در سالهای اخیر، بسیاری از افراد بهدنبال رویکردی درمانی هستند که فقط روی «حذف مشکل» تمرکز نکند، بلکه به آنها کمک کند در کنار سختیها، زندگی معنادارتری بسازند. یکی از مدلهایی که دقیقاً با همین نگاه شکل گرفته، درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد یا ACT (Acceptance and Commitment Therapy) است.
در این مقاله، بدون اصطلاحات پیچیده، توضیح میدهیم که ACT چیست، از کجا آمده و چرا امروزه اینقدر مورد توجه قرار گرفته است.
ACT چیست؟
ACT یکی از رویکردهای موج سوم رفتاردرمانی است که بهجای تلاش برای حذف افکار و احساسات ناخوشایند، روی **تغییر رابطه ما با آنها** تمرکز میکند.
در ACT فرض بر این نیست که انسان همیشه باید حالش خوب باشد یا ذهنش آرام شود؛ بلکه هدف این است که فرد یاد بگیرد:
* با افکار و احساسات دشوار نجنگد یا آنها را سرکوب نکند.
* اجازه دهد این تجربهها باشند.
* و در عین حال، در مسیر ارزشهای شخصیاش حرکت کند.
به زبان ساده، ACT میپرسد:
«با وجود این احساس یا فکر، میخواهی چهجور زندگی کنی؟»
درمان ACT از کجا آمده است؟
درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد توسط استیون هیز (Steven C. Hayes) و همکارانش توسعه داده شد. این رویکرد ریشه در علم رفتارشناسی، ذهنآگاهی و فلسفه عملگرایی دارد.
ACT حاصل این مشاهده بود که:
* تلاش افراطی برای کنترل ذهن، اغلب نتیجه معکوس دارد.
* اجتناب از تجربههای درونی، رنج روانی را تشدید میکند.
* افراد بیش از آنکه نیاز به «درمان شدن» داشته باشند، نیاز به **انعطافپذیری روانی** دارند.
هدف اصلی ACT چیست؟
هدف ACT «شاد کردن» یا «مثبتاندیش کردن» افراد نیست.
هدف اصلی ACT افزایش انعطافپذیری روانی (Psychological Flexibility) است؛ یعنی توانایی:
* حضور در لحظه حال
* پذیرش تجربههای درونی ناخوشایند
* انتخاب رفتارهای همراستا با ارزشها
حتی زمانی که شرایط یا حال درونی سخت است.
ACT چه تفاوتی با درمانهای سنتی دارد؟
در بسیاری از رویکردهای کلاسیک، تمرکز اصلی روی کاهش نشانههاست؛ مثلاً کم شدن اضطراب، غم یا افکار منفی.
اما در ACT:
* افکار منفی دشمن تلقی نمیشوند.
* احساسات دردناک لزوماً «مشکل» نیستند.
* تمرکز از «حالِ من چطور است؟» به «زندگیِ من به کدام سمت میرود؟» تغییر میکند.
به همین دلیل، ACT برای بسیاری از افراد حس انسانیتر و واقعبینانهتری دارد.
ACT برای چه مسائلی استفاده میشود؟
مطالعات و تجربههای بالینی نشان میدهد که ACT در حوزههای مختلفی کاربرد دارد، از جمله:
* اضطراب و استرس مزمن
* افسردگی
* وسواس فکری-عملی
* فرسودگی شغلی
* مشکلات هویتی و معنایی
* دردهای مزمن و بیماریهای جسمی همراه با رنج روانی
با این حال، ACT بیش از آنکه «درمان یک اختلال خاص» باشد، مدلی برای زندگی کردن با آگاهی و تعهد است.
آیا ACT به معنی پذیرش منفعلانه است؟
یکی از سوءتفاهمهای رایج درباره ACT این است که پذیرش به معنی تسلیم شدن یا بیعملی است.
در حالی که در ACT:
* پذیرش مربوط به تجربههای درونی است، نه شرایط بیرونی.
* تعهد به عمل، بخش جدانشدنی درمان است.
* فرد تشویق میشود تغییرات واقعی و عملی در زندگیاش ایجاد کند.
پذیرش در ACT، مقدمه حرکت آگاهانه است، نه جایگزین آن.
جمعبندی
ACT مدلی درمانی است که تلاش نمیکند انسان را از درد و سختی دور کند، بلکه به او یاد میدهد چگونه با وجود آنها، زندگی معنادارتری بسازد.
اگر احساس میکنید سالهاست درگیر جنگ با ذهن خود هستید، شاید ACT بهجای اضافه کردن تکنیکهای جدید، بخواهد یک چیز را تغییر دهد:
رابطه شما با آنچه درونتان میگذرد.
دیدگاه خود را بنویسید